سایت گردشگردی

لباس محلی اراک

پوشاک مردان:

سرپوش

کلاه نمدی: کلاهی ساده و بدون لبه، که شهر مامونیه مخصوص طبقه رعیت بوده است.

کلاه گوشی: کلاهی از جنس پشم و توسط مردان روستا بافته می‌شود. مردم بیشتر در زمستان از این کلاه استفاده می‌کردند زیرا تا پایین گردن را می‌پوشاند.

کلاه پهلو: این کلاه در خانواده‌های اعیان و خان‌ها استفاده می‌شده. در روستای لالاوین به این کلاه، کلاه دوره دار و در روستای الویر شبگاه می‌گفتند.

کلاه پهلو را تنها مردان خانواده‌های اعیان و خوانین بر سر می‌گذارند. این کلاه را در روستای لالاوین «کلاه دوره دار» و در روستای الویر «شبگاه» می‌نامند .

کلاه شاپو: درگذشته ملاها در مکتب‌خانه از این کلاه استفاده می‌کردند که به صورت مخروطی و بلند است.

تن پوش

قبا: در روستای لالایین به قبا دون می‌گویند و لباسی از جنس کرباس، نازک، آستین‌دار وبلند می‌باشد. قبا بیشتر در فصل بهار و تابستان استفاده می‌شود.

پیرهن: در تمام مناطق مرکزی به پیرهن، کوینک می‌گویند به جز شهرهای ساوه، مامونیه و روستاهای آوه و الویر که پیرون (piron) می‌نامند. پیرهن بدون یقه و دارای سه دکمه در جلو با آستین‌های ساده و بدون دکمه می‌باشد و تا بالای زانو قرار می‌گیرد. در برخی موارد یقه پیراهن تنها با یک دکمه بر روی دوش بسته می‌شود.

جلیقه: در ساوه به جلیقه، جیزقاله و در مامونیه و لالایین جلیزقه می‌گویند. جلیقه‌ها جلوباز و بدون آستین می‌باشند.

پوستی (پوستین): پوستی را از پوست گوسفند که پشم آن چیده نشده است، تهیه می‌کنند. بیشتر چوپانان در فصل ...مشاهده کامل متن زمستان پوستی به تن می‌کنند. پوستین را در مامونیه «کورک»، در روستای الویر «بالارکوک» و در روستای خشکرود «کلک» می‌نامند.

کپنک:این لباس از جنس موی بز یا پشم گوسفند درست می‌شود و چوپانان در فصل زمستان آن را می‌پوشند.

تمان: تمان تن پوشی گشاد و راحت و مانند زیرجومه (زیر شلوار) است. جنس آن از کرباس و بیشتر به رنگ‌های آبی و مشکی است. اعیان و خوانین از پارچه‌های رنگ کبود برای تهیه و دوخت آن استفاده می‌نمایند.

پاپوش

شال پا: این شال از جنس پشم بوده و در زمستان به هنگام چرای دام روی ساق پا می‌بستند. در روستای خانقاه ساوه به شال پا، مچ پیچ و در روستایی لالایین و غاذم‌آباد دولاخ می‌گفتند.

کلش: کلش در روستایی لالایین آجین نام داشت. این کفش دارای رویه با نخ پنبه و تخت آن پارچه می‌باشد.

اوزی چپه: این کفش هنگام کشاورزی و چوپانی استفاده می‌شود و در شهر روستاییان آن را تهیه می‌کنند. تخت آن از لاستیک و رویه آن چرم می ‌باشد.

کفش ملکی: در روستای آوه و مامونیه به این کفش گیوه و در چناقچی به آن کش لاستیکی می‌گویند. تخت آن لاستیک و رویه آن از نخ پنبه بافته می‌شود.

پوتون: در روستای غاذم‌آباد و الویر به این کفش چکمه می‌گویند. پوتون از لاستیک و ساقی بلند دارد.

گالش: در روستای آقچه قلعه به این کفش جیردوستک و در خشکرود چاماش می‌گویند. جنس آن از لاستیک و یک تکه می‌باشد.

اک شسته: در روستای چناقچی‌بالا به این کفش چاروغ (چاروخ) می‌گویند. تخت آن از چرم و رویه از نخ پنبه دادرد.

پوشاک زنان

سرپوش

کلاه: در روستای چناقچی بالا به کلاه زنانه بورک می‌گویند. این کلاه را زیر چرقد استفاده می‌کنند.

چاقچو: بیشتر اعیان‌ها آن را استفاده می‌کنند و روسری توری بلند است.

چرقد: چرقد از جنس کرباس یا متقال و به رنگ سفید است.

چادر: بیشتر از نخ پنبه تهیه می‌شود و به رنگ سفید می‌باشد.

دستمال: از جنس ابریشم و بیشتر به رنگ سیاه است و روی چرقد بر سر می‌پیچند.

کلقی: روسری بلند و ریش‌داری، که بیشتر به رنگ‌های سفید، قرمز و سبز می‌باشد و برسر عروس می‌اندازند.

تن پوش

پاچین: در روستای آقچه قلعه به پاچین، پاچون می‌گویند. برای دوخت این لباس از پارچه‌های رنگی گل‌دار به رنگ‌های قرمز، سبز و سفید استفاده می‌کنند. پاچین تک و بدون یقه است و دو تا سه دکمه در جلو دارد. این لباش از دوش تا مچ را می‌پوشاند.

کوینک: برای دوخت کوینک از پارچه‌های گل‌دار به رنگ‌های آبی و قرمز استفاده می‌کنند. این لباس، پیرهنی گشاد، بدون یقه با سه دکمه در جلو و آستین‌دار است و تا بالای زانو را می‌پوشاند.

قربند:  در روستای غاذم‌آباد و الویر به قربند شلته می گویند. قربند دامن چین دار بلند، که برای دوخت آن ده تا دوازده متر پارچه نیاز دارند و همراه کوینک به تن می‌کنند.

کت: بیشتر از جنس مخمل است و بیشتر در مراسم عروسی به تن می‌کنند.

جلیقه:در رنگ‌های شاد تهیه می‌شود و مانند جلیقه مردان است.

تمان: در روستای الویر به شلوار زنانه نظومی (نظامی) می‌گویند. تمان مانند نوع مردانه است، با این تفاوت که در دوخت آن تنها از پارچه سیاه رنگ استفاده می‌کنند. 

زیور آلات

در روستای ساروق اراک زنان در زیر گلویشان از سنجاق و برخی مهره کبود استفاده می‌کنند. گلوبندها به صورت اشرفی و مریمی است و در حال حاضر بیشتر زیورآلات طلا هستند.

در روستای وفس  برای گلوبند و سینه‌ریز، مهره‌های آبی را با طناب و بندی پاره‌ می‌کردند و در آن‌ها اشرفی‌های ناصرالدین شاهی را می‌گذاشتند و استفاده می‌کردند. گوشواره‌ها را هم شامل بند و مهره بود و گاهی سکه‌های نقره را هم به گوش آویزان می‌کردند.

 

برای رفع چشم زخم (نظر) مهرها را به لباس بچه‌ها آویزان می‌کردند و یا اینکه روی لبه‌ها پول نقره قرار می‌دادند (می‌دوختند). این کار حالت تزیینی نیز داشت و بیشتر خاص جوانان بود.

آداب و رسوم مشابه

آبگوشت کشک

آبگوشت کشک

مشاهده
آش آماج

آش آماج

مشاهده
آش انار (اراک )

آش انار (اراک )

مشاهده
آش ترخینه شکمبه (سیرابی)

آش ترخینه شکمبه (سیرابی)

مشاهده