سایت گردشگردی

ذخيره گاه زيست كره گنو

 منطقه حفاظت شده گنو، در 30 كيلومتري شمال شهر بندرعباس در غرب جاده بندرعباس – شيراز قرار دارد.

این منطقه با تغييرات ارتفاعي زیاد و وجود كوههاي بلند و ايجاد ميكروكليماهاي متفاوت، و نیز قرار گرفتن اين منطقه در بين دو ناحيه رويشي ايران و توراني و صحارا – سندي، فلور خاصي را داراست. گونه های گياهي ايران و توراني و صحارا – سندي مجموعا با هم در اين منطقه روییده اند. علاوه بر اين گونه های گیاهی نفوذي از گونه های مديترانه اي اروپا – سيبري سينو ژاپني و … نيز در اين منطقه به چشم می خورند.

 انواع زيستگاه های این منطقه سه دسته هستند: 1. مناطق كوهستاني از ارتفاع 1000 – 2340 متر (شيبهاي صخره اي و سنگي، شكاف صخره ها) 2. دره ها 3. خاكهاي ماسه اي  

توده عظیمی از گونه های گیاهی در این منطقه دیده می شود که از میان آنها گياه Zhumeria majdae  ارزش و جايگاه ويژه اي در تنوع زيستي جهان را داراست. تنها رويشگاه اين گياه منو تيپيك در سراسر جهان، منطقه حفاظت شده گنو و منطقه كوچكي در 100 كيلومتري شمال بندرعباس (قطب آباد) است. به همین سبب حفاظت از اين گونه گياهي محدود حائز اهميت است.  

گونه گياهي این منطقه دارای کاربردهای دارويي و غذایی هستند. اين ذخيره گاه در اقليم پالئاركتيك بيوم یعنی مناطق كويري و نيمه كويري با زمستان سرد در كوير هاي ايران – آناتولي ( 8-20-2 ) واقع است.

از پستانداران ذخيره گاه زيستكره گنو مي توان به قوچ و ميش، كل و بز، آهو، گراز، كفتار، روباه معمولي، شغال، گرگ، تشی، خرگوش اشاره کرد.

دال سياه، دليجه، هما، كبك، تيهو، چكاوك سنگلاخ، پي پت  نوك درازسفيد، چلچله دمگاه، چلچله بياباني، سنگ چشم بزرگ، سنگ چشم دم سرخ، سنگ چشم بلوطي، سسك درختي بزرگ، سسك چيفچاف، سسك كوچك، سسك جنبان، سسك چشم سفيد، سسك نقابدار كوچك،  سسك سردودي، قمري خانگي، جغد كوچك خالدار، باد خورك دودی، داركوب باغي، بلبل خرما، صعوه ابرو سفيد، گلس گير خالدار، طرقه بنفش، چكچك سر سياه، چكچك بياباني، چكچك گوش سياه، چكچك ابلق خاوری، چكچك ابلق، چكچك دم سرخ، دم سرخ سر سياه، دم سرخ پشت بلوطي، سهره معمولی، سهره سبز، زرد پر راه راه، شهد خور، گنجشك خانگي، سهره پيشاني سرخ، كمركلي بزرگ، ليكو پرندگان این منطقه هستند.

وزغ بلوچي، وزغ بي گوش معمولي، وزغ سبز كرماني، قورباغه مردابي بلوچي، قورباغه مردابي ازجمله دوزیستان این منطقه به شمار می روند.

انواع مارمولک ها، مار قيطاني، مار جعفري، طلعه مار، تير مار نیز خزندگانی هستند که در این منطقه زندگی می کنند. تنها ماهي ذخيره گاه گونه ای به نام  Aphanius guinois است. 

در گنو مساحت خشكي هسته مركزي 12090 هكتار، مساحت خشكي سپر حفاظتي 30265 هكتار و وسعت خشكي منطقه بينابيني 264179 هكتار می باشد که جمعا مساحت كل منطقه 42356 هكتار و وسعت هسته مركزي نیز 12090 هكتار، وسعت سپر حفاظتي هم 30265 هكتار می باشد.

 مجموعا 87 روستا با مجموع جمعيت 40400 نفر در محدوده سپر حفاظتي و منطقه بينابيني گنو سکونت دارند. ساكنان ذخيره گاه گنو از حدود 2000 سال قبل در اين منطقه زندگی می کرده اند. بوميان گنو به زبان فارسي و گويش بندري حرف می زنند و مذهبشان  شيعه است.

 در منطقه سپر حفاظتي و منطقه بينابيني كشاورزي، دامداري، باغداري، كارگري و صنايع كوچك رایج است. از تعارضات موجود در منطقه می توان به چراي بي رويه دام، تغییر کاربری زمین های مرتعي و جنگلي به كشتزارها، قطع چوب درختان جنگلي و شكار غيرمجاز اشاره کرد. تاثیرات مخرب جاده سازي و احداث جایگاه پمپ بنزين مخصوصا در سپر حفاظتي از لحاظ ايجاد آلودگي هوا و صدا و باقی گذاشتن مواد نفتي در حاشيه جاده ها مشهود است.

فشار زیاد اكوتوريسم بیش از گنجایش پذيرش منطقه در ايام تعطيل، تاثیر مخربی بر قابليتهاي اكولوژيكي منطقه دارد. ممانعت از تغییر کاربری زمین های جنگلي و مرتعي به كشاورزي، مسكوني و صنعتي توسط وضع قوانين و نظارت بر اجراي آن از تمهیداتی است که باید برای حفظ این منطقه بکار گرفت. اقداماتی از قبیل نظارت بيشتر سازمان حفاظت محيط زيست براي جلوگيري از صید غيرمجاز، گردآوری دستورالعملهاي راه سازي در مناطق حساس اكولوژيكي و رعايت مفاد آن در ايجاد راههاي جديد و انجام فعاليتهاي آموزشي و ترويجي جهت شناخت ارزشهاي ذخيره گاه براي بوميان و نحوه بهره برداري بهينه و پايدار در منابع ذخيره گاه و بالاخره ايجاد يك سيستم مديريت كارآمد با تكيه بر مشاركت مردم می تواند از حجم مشکلات پیش رو در این منطقه بکاهد. استفاده از منابع گياهي جنگل و مرتع براي تامين علوفه دام، استفاده هاي دارويي و خوراكي از پوشش گياهي طبيعي، شكار جهت تامين بخشي از مواد غذايي و بهره مندي از هواي مطبوع براي مردم شهر بندرعباس، استفاده از منابع آب و خاك منطقه برای كشاورزي از امتیازاتی است که ساکنان این نواحی از آن برخوردارند.

در گنو 13 آبادي با مجموع جمعيت 6400 نفر در سپر حفاظتي و 74 آبادي با مجموع جمعيت 33900 نفر در منطقه بينابيني سکونت دارند. علاوه بر آن به سبب نزديكي ذخيره گاه به شهر بندرعباس و تفاوت زیاد آب و هواي آن نسبت به ساير نقاط استان، گردشگران زيادي ترجیح می دهند تعطيلات آخر هفته را در گنو سپری کنند. فعلا از 87 روستاي منطقه 70 % روستاها شوراي روستا دارند. 

 در گذشته، در شیوه بهره برداري از منابع طبيعي ساکنین منطقه بسیار فعال بودند، به طوري كه نظارت كافي بر نحوه بهره برداري از منابع ذخيره گاه، با مدیریت مسئولان بومی و مكانيسمهاي تعريف شده آنها انجام می شده است. اما با تغيير ساختارهاي اجتماعي و فرهنگي در دهه هاي گذشته اين مشاركت رنگ باخته است.

اخيرا شوراهاي مردمي در سالهاي اخير با انتخاب مردم از بين معتمدين محلي مشخص می شوند و مسئوليت بسياري از امور جوامع محلي را عهدار می شوند. در حال حاضر اين شورا ها، مكانيسم عمل مشخص و تعريف شده اي ندارند اما گزینه مناسبي براي مشاركت مردم در مديريت ذخيره گاه در آينده نزديك هستند. 

در شمال شرق ذخيره گاه گنو چشمه هاي آب گرم گنو داراي راهي مستقل از جاده بندر عباس به سيرجان هستند. چشمه در دره اي قرار دارد كه شمال و جنوب آن پوشیده از ارتفاعات سخت آهكي است. درجه حرارت آب چشمه 41 درجه سانتيگراد بوده و اين در حالي است كه درجه حرارت محيط 32 درجه سانتيگراد است. چشمه هاي گنو جز گروه آبهاي كلره و سولفاته كلسيك گوگردي خيلي گرم است.

منحصر به فرد ماهي Aphanius guinois  در چشمه های آب گرم این منطقه زندگی می کند كه علاوه بر آن يك گونه خرچنگ آب شيرين و جلبك سيانو باكتر نيز در آن به چشم می خورد.

رودخانه كل و حاشيه شرقي آن زيستگاه مناسبي براي حيات وحش منطقه در غرب ذخيره گاه است. تنگ خرگو يكي از دره هاي جنوبي منطقه با دارا بودن گونه هاي كل و بز و قوچ و ميش است. ذخيره گاه زيستكره گنو طرح مديريت سامان یافته ای ندارد، ولي مطالعات اكولوژيكي و اقتصادي - اجتماعي به منظور تهيه طرح جامع از مارس 2001 آغاز شده است. در حال حاضر حفاظت از منطقه توسط محيط بانان صورت می گیرد. 

جاذبه های مشابه

موزه آب بندر عباس

موزه آب بندر عباس

مشاهده
   موزه حمام گله داری‎

موزه حمام گله داری‎

مشاهده
امامزاده سید مظفر

امامزاده سید مظفر

مشاهده
امامزاده شاه محمد تقی

امامزاده شاه محمد تقی

مشاهده
شما هم می توانید در مورداین مکان نظر بدهید.
(برای ثبت نظرات لازم است ابتدا وارد حساب کاربری شوید)
مهدی دهدار (20 شهریور 96)

ساشس شسیبش شسیب شسیب شسیمبش یبمشس بشسیبنشس یبمشس شس