سایت گردشگردی

عصارخانه شاهی

عصارخانه شاهی اصفهان با مساحت تقریبی ۵۰۰ مترمربع و زیربنای ۸۵۰ مترمربع درمی‌داد نقش‌جهان، بازار قنادی‌ها، ابتدای بازار مخلص و روبروی بازار مرکزی طلا می‌باشد. (در بازار بزرگ اصفهان، در ابتدای بازار مخلص و در جوار بازار تفنگ‌سازها)

عصار خانه به کارخانه روغن‌کشی گویند که در دوره صفویه به دستور شاه‌عباس اول ساخته‌شده و از سال ۱۳۴۰ تا سال 1349 برای حرکت دادن تیر بزرگ و چرخش سنگ آسیاب آن از موتوربرق استفاده شد، سپس به دلیل صنعتی شدن این حرفه و وجود تجهیزات مکانیزه، ادامه کار مقرون‌به‌صرفه نبوده و حدود 30 سال تعطیل‌شده بود تا اینکه در سال ۱۳۷۹ سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان بنا را از مالک حقوقی آن خریداری و تا ۱۳۸۲ آن را مرمت نمود و هم‌اکنون از موقوفات سازمان اوقاف به‌حساب می‌آید.

ارتفاع قسمت مرکزی عصار خانه با یک طبقه حدود 11 متر با سه فضای گنبدی شکل و مقطع کجاوه ایجادشده، سقف‌ها به سبک طاق و چشمه و نورگیرهای سقف، روشنایی عصار خانه را تأمین می‌کنند. سقف گنبدی شکل، محل را برای نگهداری روغن موجود در عصار خانه خنک نگه می‌داشته است.

دیوارها و سقف خشتی به دلیل کاربری آن، بدون کاربندی، قاب‌سازی، تزئینات و پنجره ساخته‌شده‌اند. فضای اصلی هم شامل پنج قسمتِ پیشخوان، بارانداز، شتر خوان، گرمخانه و تیر خانه بوده که متأسفانه در حال حاضر قسمت پیشخوان (ورودی عصار خانه)، بارانداز (محل تخلیه و نگهداری دانه‌ها) و شتر خوان (محل نگهداری شترهای عصار خانه) از بین رفته‌اند.

قسمت شرقی عصار خانه دوطبقه است و طبقه بالایی به گرمخانه معروف است که از آن به‌منظور پاک کردن و بو دادن دانه‌های روغنی استفاده می‌شده، در طبقه زیرین هم یک اتاق هشت برای نگهداری خمره‌های حاوی روغن ساخته‌شده است و در قسمت مرکزی یعنی تیر خانه تیرهای روغن‌گیری و سنگ‌های آسیاب قرار داشتند، جنس سنگ‌های آسیاب نوعی سنگ سخت است که از معدن لاسو واقع در حوالی اردستان اصفهان استخراج‌شده‌اند.

در وسط سنگ افقی آسیاب سوراخی به نام توره با غیرچوبی استوانه‌ای شکلی به نام میله قرار دارد و سنگ عمودی که بزرگ‌تر است به‌وسیله یک تیر چوبی بلند از چوب درخت زبان‌گنجشک و یا وسک بنام لکه به شتر (نر) عصاری با باری مرکب از گونی و کرباس و زنجیر بسته می‌شده تا شتر سنگ آسیاب را به گردش درآورد. چشمان شتر در حین گردش حول سنگ آسیاب بسته می‌شد تا دچار سرگیجه نشود.

ابزارهای موجود در عصار خانه عبارت‌اند از: دو سنگ آسیاب بزرگ در فضای اصلی که نقش خرد کردن دانه‌ها رابه عهده داشته‌اند و تنه‌های درخت چنار که به یکدیگر متصل گردیده و به‌عنوان عنصر فشاری بر روی دانه‌های آسیاب شده عمل می‌کرده‌اند.

جاذبه های مشابه

امامزاده محمد هلال

امامزاده محمد هلال

مشاهده
جزیره سرگردان

جزیره سرگردان

مشاهده
کویر مرنجاب

کویر مرنجاب

مشاهده
منطقه حفاظت شده یخاب

منطقه حفاظت شده یخاب

مشاهده
شما هم می توانید در مورداین مکان نظر بدهید.
(برای ثبت نظرات لازم است ابتدا وارد حساب کاربری شوید)
مهدی دهدار (20 شهریور 96)

ساشس شسیبش شسیب شسیب شسیمبش یبمشس بشسیبنشس یبمشس شس